Dökümde saf alüminyum yerine genellikle silisyum, magnezyum, bakır gibi elementlerle alaşımlandırılmış alüminyum kullanılır. Alaşım; metalin kalıbı doldurma kabiliyetini, katılaşmadaki büzülmesini ve parçanın dayanımını doğrudan etkiler.
Neden saf alüminyum değil, alaşım?
Saf alüminyum yumuşaktır, dökümde kalıbı iyi doldurmaz ve katılaşırken çekmeye eğilimlidir. Alaşım elementleri bu davranışı iyileştirir; bu yüzden döküm parçaların büyük çoğunluğu alüminyum alaşımlarıyla üretilir. Saf alüminyumun erime noktası 660 °C civarındadır; alaşımlarda bu değer değişir (ayrıntı: alüminyumun erime sıcaklığı).
Alaşım elementleri ne işe yarar?
- Silisyum (Si): Döküm alaşımlarının ana elementidir. Akışkanlığı artırır, katılaşmadaki büzülmeyi azaltır ve erime noktasını düşürür. Silisyum oranı yükseldikçe döküm kabiliyeti iyileşir.
- Magnezyum (Mg): Dayanımı artırır ve ısıl işlemle sertleşme sağlar; silisyumla birlikte kullanıldığında ısıl işlemle güçlenebilen alaşımlar elde edilir.
- Bakır (Cu): Dayanımı ve sertliği artırır; buna karşılık korozyon direncini düşürebilir.
- Demir, mangan ve diğerleri: Genellikle çok küçük oranlarda bulunur; yapı ve kalıba yapışma davranışını etkiler.
AlSi7Mg (A356) alaşımı
AlSi7Mg, adındaki gibi yaklaşık %7 silisyum ve az miktarda magnezyum içeren, kum ve kokil dökümde yaygın kullanılan bir alaşımdır. Amerikan gösteriminde A356 adıyla da bilinir. İyi döküm kabiliyeti ve ısıl işlemle dayanımının artırılabilmesi nedeniyle gövde, kapak ve taşıyıcı parçalarda sıkça tercih edilir. Kesin bileşim ve mekanik değerler standarda ve ısıl işlem durumuna göre değişir; bunlar ilgili standart ya da üretici föyünden alınmalıdır.
ETİAL 140, 160 ve 171 nedir?
ETİAL, Türkiye’de Eti Alüminyum’un döküm alaşımlarına verdiği ticari addır; 140, 160, 171 gibi sayılar üreticinin alaşım kodlarıdır. Bu alaşımların bileşimi ve mekanik değerleri üreticinin teknik föyünde verilir; standart alaşımlardaki karşılıkları için de bu föye bakılmalıdır. Siparişinizde belirli bir alaşım adı ya da standart istiyorsanız teklif aşamasında belirtmeniz yeterlidir.
Alaşım nasıl seçilir?
- Parçanın kullanım yeri: yük taşıyor mu, ısıya ya da neme maruz kalıyor mu?
- Şekil ve et kalınlığı: ince ve karmaşık parçalarda akışkanlığı yüksek alaşım gerekir.
- Sonradan işleme: talaşlı işleme, kaynak ya da yüzey kaplama planı varsa alaşım buna uygun seçilmelidir.
- Standart ya da müşteri şartnamesi: belirli bir alaşım isteniyorsa baştan belirtilmelidir.
Alaşım seçimi fiyatı da etkileyebilir; fiyatı belirleyen kalemleri alüminyum döküm fiyatları yazımızda topladık. Dökümün temel süreci için kum döküm nedir? yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Alüminyum döküm hangi alaşımlarla yapılır?
En yaygın olanlar silisyum esaslı alaşımlardır; AlSi7Mg (A356) ve daha yüksek silisyumlu alaşımlar kum ve kokil dökümde sık kullanılır. Parçanın kullanım yerine göre seçilir.
A356 ile AlSi7Mg aynı mı?
Çok yakın alaşımlardır; A356 Amerikan, AlSi7Mg Avrupa gösterimidir. Tam bileşim sınırları standartlara göre küçük farklar gösterebilir.
ETİAL alaşımı nedir?
Eti Alüminyum’un döküm alaşımlarına verdiği ticari addır. Sayılar (140, 160, 171 gibi) üreticinin alaşım kodlarıdır; özellikleri üretici föyünde yazar.
Hangi alaşımla dökülmesini istediğimi nasıl belirtirim?
Teklif isterken alaşım adını, standardını ya da parçanın kullanım şartlarını yazmanız yeterlidir. Eksikse birlikte netleştiririz.
